Zdrowie kobiety w każdym wieku: medycyna, która długo mierzyła męską miarą

Sun, 19 Jul 2026 09:00:00 +0200

Zdrowie kobiety bywa w debacie publicznej sprowadzane do ciąży i porodu, choć przez większość życia dotyczy zupełnie innych zagrożeń — chorób serca, menopauzy, osteoporozy, zdrowia psychicznego. Tymczasem medycyna długo opisywała „domyślnego pacjenta" jako mężczyznę, przez co objawy i przebieg wielu chorób u kobiet rozpoznawano później i leczono gorzej. Partia Razem stawia zdrowie kobiet w każdym wieku, a nie tylko w okresie macierzyństwa, jako priorytet publicznej ochrony zdrowia.

Serce, którego u kobiet szuka się później

Powszechne wyobrażenie o zawale — nagły ból w klatce piersiowej u starszego mężczyzny — jest jedną z przyczyn, dla których choroby serca u kobiet bywają lekceważone. A to właśnie one, a nie nowotwory, są główną przyczyną kobiecych zgonów: Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne wskazuje, że choroby układu krążenia odpowiadają w Unii Europejskiej za około 40% zgonów kobiet, więcej niż wszystkie nowotwory razem. Mimo to, jak podsumowują kardiolodzy, choroby sercowo-naczyniowe u kobiet pozostają zbyt słabo zbadane, zbyt rzadko rozpoznawane i zbyt słabo leczone — częściowo dlatego, że objawy bywają u nich mniej „podręcznikowe", a częściowo dlatego, że przez dekady badania kliniczne prowadzono głównie na mężczyznach.

Ta luka ma swoją nazwę: gender health gap. Opisuje różnicę w zdrowiu, którą tworzy sposób traktowania pacjentek przez medycynę i system opieki — mechanizm instytucjonalny nałożony na biologię, a nie sama biologia. Kobieta trafiająca z nietypowymi objawami zawału bywa dłużej diagnozowana, rzadziej kierowana na właściwe procedury i później otrzymuje leczenie zgodne z wytycznymi. Każde z tych opóźnień pogarsza rokowanie, a suma składa się na gorsze wyniki leczenia przy chorobie, która kobiety zabija najczęściej.

Druga połowa życia poza polem widzenia

Podobny mechanizm — spychania „kobiecych" problemów na margines systemu — widać w medycynie wieku średniego i późnego. Menopauza dotyczy każdej kobiety, która dożyje pięćdziesiątki, a jej objawy potrafią przez lata obniżać jakość życia i zdolność do pracy; mimo to opieka nad tym okresem bywa w publicznym systemie szczątkowa, a dostęp do terapii ograniczony. Wraz z menopauzą rośnie ryzyko osteoporozy — International Osteoporosis Foundation szacuje, że złamania osteoporotycznego dozna w ciągu życia mniej więcej co trzecia kobieta po 50. roku życia. Złamanie szyjki kości udowej u starszej kobiety często oznacza utratę samodzielności, a bywa też początkiem kaskady poważnych powikłań.

Do tego dochodzi zdrowie psychiczne, w którym różnica między płciami jest wyraźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja występuje u kobiet około 1,5 raza częściej niż u mężczyzn (6,9% wobec 4,6%), a ponad co dziesiąta kobieta doświadcza jej w ciąży lub po porodzie. Polki żyją przy tym statystycznie dłużej od Polaków — w 2023 roku przeciętne trwanie życia kobiet wynosiło 82,0 roku wobec 74,7 u mężczyzn — ale te dodatkowe lata coraz częściej upływają w gorszym zdrowiu i z chorobami przewlekłymi, którymi system zajmuje się niesystematycznie.

Dane w tej części opisują epidemiologię i funkcjonowanie systemów ochrony zdrowia — pochodzą od WHO, Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, International Osteoporosis Foundation i GUS, i traktujemy je jako kontekst, a nie jako stanowisko Partii Razem. Program partii nie rozpisuje osobnych, szczegółowych rozwiązań dla menopauzy, kardiologii kobiet czy osteoporozy; formułuje natomiast ogólny kierunek — publiczną ochronę zdrowia „ponad zyski" — który do tych problemów się odnosi.

Co proponuje Razem

Program Partii Razem nie zawiera odrębnego rozdziału o „gender health gap", ale jego fundament — powszechna, dobrze finansowana publiczna ochrona zdrowia oparta na dowodach — jest właśnie tym, czego wymaga wyrównywanie tej luki. Postulat formułujemy więc na poziomie ogólnym, zgodnym z zapisami programu, bez przypisywania partii szczegółów, których w nim nie ma.

Publiczna ochrona zdrowia będzie finansowana na poziomie co najmniej 8% PKB. (…) Zwiększymy dostępność publicznej opieki psychiatrycznej, psychologicznej oraz profilaktyki zdrowia psychicznego. (…) Wprowadzimy bilans zdrowia i refundowane szczepienia dla dorosłych.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Zdrowie ponad zyski”, pkt 2, 15 i 16, partiarazem.pl

Zdrowie kobiet jako priorytet publicznej ochrony zdrowia — w każdym wieku, a nie wyłącznie w kontekście macierzyństwa; to postulat kierunkowy, wynikający z zasady „zdrowia ponad zyski".
Realny wzrost nakładów do co najmniej 8% PKB (pkt 2) — bez którego lepsza diagnostyka kardiologiczna, opieka nad okresem menopauzy czy dostęp do psychiatrii pozostaną deklaracjami.
Dostępniejsza opieka psychiatryczna i psychologiczna (pkt 15) oraz bilans zdrowia dla dorosłych (pkt 16) — narzędzia, które akurat kobietom, częściej mierzącym się z depresją i chorobami przewlekłymi drugiej połowy życia, mogą realnie pomóc.

Ten tekst spina cały wątek zdrowia kobiet w naszym zdrowiu kobiet — od profilaktyki nowotworów po standardy opieki okołoporodowej. O tym, jak niedofinansowanie publicznego systemu odbija się na jakości leczenia, pisze też nasz siostrzany serwis razemnaprawizdrowie.pl.

Zdrowie-Psychiczne | Razem dla praw kobiet

Zdrowie kobiety w każdym wieku: medycyna, która długo mierzyła męską miarą

Serce, którego u kobiet szuka się później

Druga połowa życia poza polem widzenia

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura